Betonarme kuyu perde nedir? İmalat Esasları Nelerdir?

Paylaşmak Güzeldir:


Betonarme kuyu perde

Temel inşaatında, kazı stabilitesini sağlamak için kuyu içinde imal edilen düşey betonarme desteklere “betonarme kuyu perde” denir. Bu tip perdeler günümüzde yaygınlığını yitirse de ülkemizde hala özel projelerde uygulanmaktadır.

Betonarme kuyu perdeler, ahşap destek elemanlarının kılavuzluğunda insan gücü ile düşey yönde kazılarak oluşturulan kuyular içinde hazırlanır. Oluşturulan perdenin rijitliği, kazıklı perde ve diyafram perde arasında değişebilmektedir.

Özellikle, kazı sahasının sınırında bir komşu yapının bulunması durumunda betonarme kuyu perde kullanımı tercih edilir (Şekil 3.28). Bu gibi durumlarda, komşu yapının varlığı, kazık makinesi ve diyafram makinesi gibi büyük kazıcı makinelerin kullanımını sınırlamaktadır. Dolayısı ile, sınırlı bir alanda insan gücü ile yapılacak kuyu perde imalatı bu şartlarda önem kazanmaktadır. Ayrıca, bu perde için yapılan kazı esnasında fazla titreşim oluşmaması da komşu yapıya gelecek zararları en aza indirmektedir.

Şekil 3.28 : Kazı sahası sınırında komşu yapı varlığı (Maksim Tuna Otel, 2012).

Bu tip perde seçimi kendini tutamayan ve yumuşak zeminler için uygun değildir. Özellikle sert olmayan kiltaşı ve kumtaşı gibi kayalarda etkili bir seçenektir.

Bu yöntemle, yaklaşık 40 metre derinliğe sahip bir perde oluşturulabilir fakat derinlik arttıkça kuyu kazması zorlaşır ve perde üretim hızı düşer.

Kuyuların ilerleme hızı, işçi gücü ve zemin profiline bağlı olarak günde 1.5-5 m. arasında değişmektedir. Buna bağlı olarak, bu yöntemle perde oluşturmak düşük üretim hızı yönünden dezavantajlıdır.

İmalat esasları

Yatay aralıklara bölünmesi

Bir cepheye ait projelendirilmiş perde, imalat öncesinde proje üzerinde 2-3 m. genişliğinde yatay aralıklara bölünür. Her aralık bir kuyu noktasını temsil eder. Haritacının sahada belirleyeceği bu noktalarda kuyucu ekibi konumlanır. Kazılacak kuyunun eni ise, projedeki perde kalınlığının yaklaşık 1m. fazlası kadardır. 1m.’lik bu fazla uzunluk, kazıcı ekibin kuyu içinde rahat çalışabilmesi içindir. Özellikle donatı bağlama işi kuyu içinde gerçekleşeceği için bu mesafe oldukça gereklidir.

Kazı yapılması

Kazı sınırları netleştikten sonra bu noktalar içerisinde yaklaşık yarım metrelik serbest bir kazı yapılır. Daha sonra bu çukurun içerisine kuyu stabilitesini sağlayacak ilk yatay eleman olarak ahşap destekler yerleştirilir. Kazı derinliği artarken, yatay ahşap elemanlar düşey ahşap elemanlarla desteklenir. Yaklaşık her 2 m.’lik kazı derinliği ilerlemesinde, yeni yatay destekler eklenerek kuyu stabilitesi sağlanır (Şekil 3.29).

betonarme kuyu perde ahşap destekler

Şekil 3.29 : Kazı sırasında kuyu stabilitesi için kullanılan ahşap destekler.

Kendini tutamayan zeminlerde, yatay destekler arasındaki boşluk ahşap kaplamalar ile desteklenir.

Kuyu perde imalatı, yeraltı suyunun yüksek olduğu zeminlerde geçersiz kabul edilse de kuyuya indirilen pompa ile kuyudaki su dışarı alınarak kazıya devam edilebilir.

Kuyu dibinde bulunan işçiler, yumuşak zeminlerde kazma ve kürek kullanarak, sert zeminlerde ise havalı kırıcı ile kazı işlemini yaparlar. Kazı işlemi sonunda kuyu dibinde biriken hafriyat, kuyuya indirilmiş kovalı asansör vasıtasıyla dışarı alınır. Malzeme, kovalı asansörle dışarı alınırken, işçi güvenliğinin sağlanması için kazı durdurulmalıdır.

Perde donatılarının indirilmesi

İstenilen derinliğe ulaşıldıktan sonra kuyu içine tek tek perde donatıları indirilir. Bu donatılar, kuyu içinde bağlanarak perdenin donatı kafesi oluşturulur. Donatı kafesi oluşturulurken komşu perde ile bindirme yapacak filiz donatıları kıvrılarak bekletilir. Komşu kuyunun kazısı bittikten sonra yeni perdenin donatısı hazırlanırken, kıvrılarak bekletilen donatı açılır ve donatı bindirmesi ile perdelerin sürekliliği sağlanır (Şekil 3.30).

Kalıpların çakılması

Oluşturulan donatı kafesinin kazı sahasına bakan yüzeyine kalıplar çakılır. Böylece perde, betonlama öncesi tek taraflı kalıplanmış olur. Perdenin diğer tarafı zemin ile sınırlı olduğundan kalıba gerek yoktur.

Donatı kafesinin içerisine indirilen tiremi borusu ile betonlama yapıldıktan 24 saat sonra perde kalıpları sökülebilir. Bu andan itibaren, perdenin önünde kalan kuyunun bütün boşlukları kuyudan çıkarılan malzeme ile yada daha sonra kırılmak üzere grobetonla doldurulmalıdır.

Betonlaması bitmiş kuyu perde

Şekil 3.30 : Betonlaması bitmiş kuyu perde ve kazısı bitmiş komşu kuyu

Kuyu perde imalatına genellikle birer atlamalı olarak devam edilir. Bu şekilde atlamalı olarak ana kuyular imal edildikten sonra ara kuyuların kazısı daha kolay gerçekleşir. Parça parça imal edilen kuyu perdelerin tamamlanması sonucunda başlık kirişi ile perde bütünlüğü sağlanır ve betonarme kuyu perde imalatı tamamlanır (Şekil 3.31).

Betonarme kuyu perdeler konsol, ankrajlı ve destekli olarak kullanılabilir. Ankrajlı perde uygulamasında, betonarme perde zarar görmemesi için perde üzerinde karot delikleri açılmalı ve ankraj matkabının direkt zemin ile temas etmesi sağlanmalı.

Şekil 3.31’de ankrajlı ve destekli betonarme kuyu perde ile desteklenmiş bir temel kazısına örnek verilmiştir.

Ankrajlı ve destekli betonarme kuyu perde

Şekil 3.31 : Ankrajlı ve destekli betonarme kuyu perde (M. T. Otel, 2012).

 

Kaynak

Faruk SEFİ

YARI-TOP-DOWN İNŞAAT YÖNTEMİNİN ÇOK SIRA ANKRAJLI İKSA ÜZERİNE ETKİSİ

Cevap Bırakın