Beton

PÜSKÜRTME BETON NEDİR? KULLANIM ALANLARI

Püskürtme Beton Nedir?

Püskürtme beton, kum içeriği toplam agreganın ağırlıkça %55- %65 arasında olan, normal betona göre ince taneli ve yüksek çimento oranlı hazırlanmış betonun, yüksek basınçlı pompa ve hava ile birlikte işlenmeye uygun olarak hazırlanmış yüzeyler üzerine püskürtülmesiyle yapılan sisteme denir.

Hazırlanan beton yüzeye yüksek bir hızla ve basınçla püskürtüldüğü için yapışma ve sıkışma tam olur.

Kullanım Alanları

  • Yol veya otobanlarda şevlerde durabilite sağlamak ve kaplama amacıyla kullanılır.
  • Temel kazısında kayma tehlikesi olan yan yüzeylerde,
  • Tünel veya metro inşaatlarının duvar ve tavanlarının betonarme imalatında,
  • Toprak kayması, taş, kaya düşmesinin olduğu tehlikeli yerlerde önlem amaçlı,
  • Yapı güçlendirme projelerinde binaların duvar ve kolonlarında,
  • Dekoratif amaçlı olarak yapay kaya gibi alanlara,
  • Havuzlarda izolasyon üzerine koruyucu katman olarak,
  • Dere yataklarında suyun aşındırıcı etkisinden korumak amaçlı kullanılır.

Püskürtme Beton Çeşitleri

Püskürtme beton uygulama açısında ikiye ayrılır.

1.Kuru Sistem

Kuru sistemde karışım, kuru (su ilave edilmeden) olarak hazırlanır. Karışımda çimento, ince agrega ve katkı malzemesidir. Karışım suyu hortum başlığında ilave edilir.

2. Yaş Sistem

Yaş veya ıslak püskürtme betonunda, hazırlanan kum, çimento, agrega karışımında suda bulunur. Karışım ıslak olarak hazırlanır. Hazırlanan çimento, agrega ve su karışımı yüksek basınçlı hava ile birlikte istenilen yüzeye uygulama yapılır. Püskürtme betonda kullanılan ekipman, istenilen en büyük tane çaplı agregayı karıştırmaya yetecek güçte ve uygunlukta olmalıdır. Kullanılan yüm aletler, mikser, hortumlar, püskürtme ucu ve borusu, hava ve su basınç göstergeleri ve contalar temiz olmalıdır.

Betonun çekme dayanımını artırmak için uygulama yapılacak yüzeye hasır çelik konulabilir. Yada beton içine ince çelik teller konulabilir. Betonun çekme dayanımı yükseltilmiş olur.

Yaş ve Kuru Sistemin Karşılaştırılması

  • Yaş sistemde ayarlama makine ile olduğu için gerçek değerden sapma azdır. Bu önemli nokta, betonda homojenlik ve yüksek basınç mukavemeti sağlar.
  • Yaş püskürtme beton sisteminde geri sıçrama az olduğu için kayıp azdır. Bundan dolayı ekonomik fayda daha fazladır. Püskürtme öncesi ve püskürtme sonrasında tane büyüklüğü dağılımında büyük fark yoktur.
  • Yaş sistemde geri sıçrama az olduğu için uygulama yapılan yüzeyde fazla malzeme kalabilir. Bunun büyük bir mahsuru yoktur. Ama betonun homojenliği azalabilir.
  • Kuru sistemde püskürtme beton daha erken dayanım sağladığı için acil destek gereken, kendini fazla tutmayan yumuşak zeminlerde ve kazı çevresinde su sızıntılarının gelmesi durumunda daha kullanışlıdır.
  • Yaş sistemde boru çapına bağlı olan randıman daha fazla olabilir. Yaş betonun makine ve boruda yaptığı tahribat en az kuru sistem kadardır.
  • Kuru sistemde çimento ve çok ince agregadan dolayı görüş mesafesi az olduğundan çalışma zorluğu vardır.
  • Kuru sistemde kullanılan alet kirlenmediğinden dolayı, temizlik için harcanacak zaman azalır, iş verimi artar.
  • Kuru sistem betonunda olduğu gibi, su/çimento oranının dar sınırlar içinde sabit tutulup ve buna uygun homojen beton basınç mukavemeti ile kıvam ölçüsü sağlanırsa geri sıçrama azaltılmış olur.

Püskürtme Beton Karışımında Kullanılan Malzemeler

Çimento

Püskürtme beton içinde kullanılacak çimentoların katılaşma süreci, en geç 2-3 saat içinde başlamalıdır. Böyle bir çimentonun standart mukavemeti 350 kgf/cm2 (35 MPa) ise bir gün sonra en az 85 kgf/cm2 (8,5 MPa) mukavemet verebilmelidir.

Priz hızlandırıcı katkı maddesi yerine, ilk mukavemeti yüksek (R tipi) çimentoların kullanılması tercih edilmelidir. Katkı maddesi, çimentonun 7 günlük basınç mukavemeti 500 kgf/cm2 (50 MPa)’nin üstüne çıkarabilmektedir. Bu nedenle beton kısa zamanda yüksek bir mukavemet kazanmış olur.

Agrega

Püskürtme betonda geri sıçramadan dolayı, en büyük tane çapı 16 mm den daha büyük olmamalıdır. Genellikle dar kesitli ve sık teçhizatlı yapı elemanlan için bu boyut uygun olmaktadır. Agrega granülometrisi düzgün dağılımlı olmalıdır. Kesik granülometrili agregalar da bazen uygun sonuç vermektedir. Homojen nemli doğal kum ile daha düşük homojen nemdeki doğal iri agrega uygun bir kuru karışım sağlar. Bu nem, oranlan topaklanma olmayacak düzeyde tutmalıdır. Genellikle doğal nemin %2’nin altına düşmesi halinde karıştırma esnasında toz oluşur ve püskürtme beton için gerekli olan su homojen olarak verilmez. Doğal nemin %5’in üzerine çıkması da yine amaca uygun değildir.

Katkı Maddeleri

Püskürtme betonu (shotcrete beton) için yerine göre priz hızlandıncı ve hava sürükleyici katkı maddeleri kullanılır. Priz hızlandıncı katkı maddesi, prizi hızlandırıp başlangıç mukavemetini arttırır, fakat son mukavemette %20 azalmaya sebep olur. Bazen bu azalma, katkısız betona nazaran %50 civarında olabilmektedir. Normalde çimento ağırlığının %2-%7’si oranında katılır. Donma çözülme etkisinde kalacak olan püskürtme betonlarda ıslak metot karışımlar da kullanılabilir. Bu katkı maddeleri, püskürtme betonu işlenebilirlik yönünden iyileştirir ve geri sıçrayıp dökülen beton miktarım azaltır.

Uçucu kül, püskürtme betonun yapışma ve basınç dayanımının artmasını, yoğunluğunu artırarak sağlar. Normal portland çimentosu kullanılıyorsa uçucu kül çimento ağırlığının %15’inden fazla olmamalıdır. Betona katılacak katkı maddesinin etkinliği, beton mukavemetinde meydana getirdiği düşme, laboratuvar deneyleri ile belirlenmeli ve katkı maddesinin türü ve dozu hakkında karar verilmelidir.

Püskürtme betonda uygun lif kullanılabilir. Liflerin boyları, kuru sistemde 30 mm’yi yaş sistemde 20 mm’yi geçmemelidir. Lif kullanımında püskürtme hortum boyu 10 m olması verimliliği artırır.

Sentetik lifler, püskürtme betonun su geçirimliliğini ve kılcal çatlakları önler. Tek kat kalın bir püskürtme beton uygulaması sağlayarak zaman ve işçilikten %20’ye varan tasarruf yapılmasını sağlar. Sentetik lifler, kullanım yerine bağlı olarak bir metreküp (1 m3) için 6-10 kg arasında kullanılır.

Püskürtme Beton İçin Yüzey Hazırlama

Kuru yüzeyler (örneğin; ahşap kalıplar, vb), püskürtme betondan su emmeyecek duruma gelinceye kadar nemlendirilmelidir. Eski beton yüzeyler, püskürtme beton işlemi başlamadan çok önceki günlerden itibaren nemli tutulmalıdır. Bu işlem, eski ve yeni betonun birbirine bağlanmasını ve arada oluşacak büzülme farklarını azaltır. Püskürtme yüzeyinde akan su varsa, drenaj sistemi ile uzaklaştınlmalıdır. Yüzeyde durgun su olması durumunda basınçlı hava ile bertaraf edilmelidir. Nemlendirilmiş veya yüzey suyu alınmış beton yüzeyi, püskürtme beton işleminin başlamasına kadar homojen mat nemli yüzey görünümünde olmalıdır.

Püskürtme yüzeyi şekil değiştirmeyen rijitlikte olmalı, püskürtme betonu yapılırken bu durumunu muhafaza etmeli ve betonun sıkışmasını sağlayabilmelidir. Bunun için gereğinde zemin yüzeyleri iyice sıkıştırılmalıdır. Kalıplar sağlam yapılmalıdır. Belirli bir profil verilecekse ya da yapı elemanlarının aynı kalınlıkta olması istendiğinde, bunları sağlayacak düzenekler gerekli rijitlikte olmalıdır. Yüzey püskürtme beton yapılması sırasında düşük ısıdan dolayı, yüzey donmamış olmalıdır. Buz çözülmesi sırasında oluşacak şekil değiştirmeleri püskürtme betonu etkilememelidir.

Sulama kanallarında yapılacak püskürtme beton uygulamasında, yüzey mümkün olduğunca düzgün hale getirilmeli ve pürüzlülük azaltılmalıdır. Yüzeyde istenirse mala ile perdah yapılmasında bir sakınca yoktur. Beton sertleşmeye başladıktan sonra sulanarak küre tabi tutulmalı ve prizini tam alması sağlanmalıdır.

Püskürtme Beton-Shotcrete Yüzeyi

Genel olarak ifade edilirse, püskürtme beton yüzeyi mümkün olduğu kadar pürüzlü bırakılmalıdır. Çünkü sonradan yapılacak her türlü işlem nedeniyle yüzey tabakasının çözülmesi, ayrışması, düşük mukavemet ve yüksek rötre meydana gelmesine sebep olabilir. Basınçla püskürtüldüğünden alttaki beton tabakası ile yüksek bir aderans sağlar. Eğer püskürtmede beton yüzeyinin perdahlanması veya başka bir şekilde düzlenmesi gerekirse, en son tabakanın püskürtme işleminden sonra üzerine çimento şerbeti ya da 0,8 mm tane sınıflı agregadan yapılmış püskürtme betonu, 0,5 ile 1 cm kalınlığında püskürtülmeli, sonra da hafifçe perdahlanarak düzeltilmelidir. Yumuşak beton yüzeyine çimento ile pudralama yapılmamalıdır. Ayrıca katılaşmaya başladığında bu yüzeye başka işlemler de yapılmamalıdır.

Paylaşmak Güzeldir

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir