boyuna donatı nedir
Beton Çelik

Boyuna donatı nedir? Pilye, Çekme, Basınç donatısı ne demektir?

Bu yazımızda boyuna donatı hakkında bilgi verilecektir.

Betonarme yapılarda donatının düzenli yerleştirilmemesi, yapının mukavemetini ve servis ömrünü azaltır ve yapının yıkılmasında rol oynar. Yapının kullanılmaması için ille de yıkılmasına gerek yoktur. Mesela, geçirimlilik istenmeyen bir su deponun donatı yerleşiminin yanlış yapılması sonucu sızma olması kullanımını engeller ve tekrar kullanılması, ancak ek maliyetlerle birlikte söz konusu olacaktır.

Donatı detaylandırılırken, gerilmelerin kesintisiz akışının sağlanmasının önemlidir. Donatı olabildiğince, kesintisiz yerleştirilmeli, donatının kesilmesi zorunlu olan yerlerde, gereken önlemler alınmalıdır. Gerilmeler keskin köşelerden hoşlanmadığı için donatı bükülürken de bu hususa dikkat edilmelidir (Ersoy, 1987).

Boyuna Donatı

Betonarme bir elemanda elemanın uzunluğu doğrultusunda yerleştirilen donatı boyuna donatı olarak adlandırılmaktadır. Toplam boyuna donatının miktarı, hesap sonucunda belirlenen donatılardan ve hesap sonucu belirlenmeyen ancak yönetmelik gereği yerleştirilmesi zorunlu olan donatılardan oluşmaktadır.

Bu donatılardan çekme bölgesine yerleştirilen boyuna don. çekme donatısı, basınç bölgesine yerleştirilenler ise basınç donatısı olarak adlandırılmaktadır. Çekme donatısı olarak adlandırılan donatının konumu, elemana etkiyen yükün ve açıklığın büyüklüğüne, sürekli kirişlerde de komşu açıklıkların oranlarına bağlıdır.

boyuna donatı çekme donatısı
Şekil 4.1 Çekme Donatısının Yerleşimi

Çekme çatlakları, Şekil 4.1’de gösterildiği gibi mesnetlerde kirişin üst kısmında açıklıkta ise kirişin alt kısmında oluşmaktadır. Bundan dolayı çekme donatıları çatlakların gelişmesini önlemek amacıyla çatlakların oluşacağı kısımlara yerleştirilmelidir (Doğangün, 2002).

Kesitler için gereken donatı, kesite etkiyen en büyük momente göre hesaplanır. Moment genellikle açıklık boyunca sabit olmadığından, maksimum moment noktasına belirli bir uzaklıktaki donatının bir bölümüne gerek kalmaz. Teorik açıdan bakıldığında, ihtiyaç duyulmayan donatı çubuklarının o noktalarda Şekil 4.2’de görüldüğü gibi, yerleştirilmemesi mantıklıdır.

Boyuna donatı miktarlarının azaltılması
Şekil 4.2 Donatı Miktarlarının Azaltılması

Ancak yapılan deneyler, donatının kesilmesinin sakıncalı olduğunu göstermiştir. Bu yerlerde, büyük gerilme yığılmalarının bulunması nedeniyle, aderans olumsuz etkilenmekte ve eğik çatlaklar oluşmaktadır. Bu nedenle donatı kesilmeyip, basınç bölgesine 45° büküldüğü durumlarda bu sakınca ortadan kalkmaktadır. Pilye adını alan bu boyuna donatı gerilme yığılmalarını alır ve ayrıca kenetlenmenin basınç bölgesinde yapılmasını sağlar. Ekonomik açıdan bakıldığında, gereksinme duyulmayan çekme donatısı mesnedin öbür tarafına bükülerek momentin işaret değiştirmesi ile yeniden çekme donatısı olarak kullanılmaktadır (Ersoy, 1987).

Yüksek dayanımlı beton çeliklerinin teknolojilerinin gelişmesiyle gittikçe daha yüksek dayanımlı çelikler yapılabilmektedir. Ancak, özel alaşımlarla işlenebilme özellikleri geliştirilmediği sürece, bu çeliklerin eğilerek işlenmeleri zor olarak kalacaktır. Bu nedenle, işçiliğin pahalı olduğu ileri endüstri ülkelerinin uygulama alanlarında pilyelerden vazgeçme yoluna gidilmiştir (Aka ve diğ., 2001).

 

Kaynak

İnş. Müh. Tuncay YILMAZ

BETONARME YAPILARDA TAŞIYICI SİSTEM VE DONATI DÜZENLEME İLKELERİ

Paylaşmak Güzeldir

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir