mermer nedir
Malzeme

Mermer Taşı Nedir? Özellikleri, Üretim Yeri, Kullanım Alanları

Mermer, kalker ve dolomitik kayaçların metamorfizma olayı sonucunda sıcaklık ve basınç tesiri ile başkalaşıma uğraması ve kristalleşerek yeni bir bileşime dönüşmelerine denilir. Bunlar gerçek mermer olarak adlandırılır.

5 Haziran 2004 tarihli ve 25483 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Kanununda Mermer;‘ II. Grup madenler; Dekoratif taşlar, Traverten, Kalker, Dolomit, Kalsit, Granit, Siyenit, Andezit, Bazalt ve benzeri taşlar’ içerisinde yer almaktadır.

Mermerin doğada bol miktarda bulunması, taşıyıcı gücünün fazla olması ve hava koşullarına karşı dayanımının fazla olmasından dolayı tarih boyunca mimari yapıların çok kullanılan malzemelerinden birisi olmuştur.

Geçmişten Bu Zamana Kadar Mermer Tarihi

Milattan önceki devirlerde yapılan tarihi tapınak, heykel, saray, Mısır firavun mezarlarında, piramit, sur, kale, stadyum, açık hava tiyatrosu gibi pekçok eserde kullanılmıştır.

Türkiye’de mermer yatakları ve ocakları, özellikle Roma ve Bizans İmparatorlukları döneminde yaygın olarak değerlendirilmiştir. Bu ocaklardan Selçuklu ve Osmanlı İmparatorlukları devrinde de faydalanılmıştır.

Selçuklular zamanından kalma hamam, saray, cami ve medreseler ile Osmanlı devrinden kalan cami, minare ve çeşme gibi mimari yapılar günümüze kadar ulaşmıştır.

Türkiye’deki yatakların büyük bir kısmı Afyon-İsçehisar – Bacakale, Denizli – Honaz, Çal, Kaklık, Kocabaş, Gürlek, Sarayköy, İzmir- Efes, Kütahya – Altuntaş – Çalça, Bileceik – Gülümbe – Lümbe, Bursa – İznik, İzmit – Gebze, Ankara – Koçhisar, Yozgat – Akdağı, Niğde – Gümüşler başta olmak üzere tüm bölgelere yayılmış durumdadır.

Mermerin Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri 

  • Homojen yapıdadır.
  • Sertlik olarak orta sertliktedir.
  • İşlenmeleri kolaydır.
  • Dona ve dış etkilere karşı dayanımı fazladır.
  • Farklı renklerde ve desenlerde olabilir.
  • Renkleri genellikle beyaz ve grimsidir. Fakat yabancı maddeler nedeniyle sarı, pembe, kırmızı, mavimtırak, esmerimsi ve siyah gibi renklerde de olabilirler.
  • Demir oksikve karbonat bulunan mermerlerde kimyasal reaksiyon sonucu paslanmalar görülebilir.
  • Bir veya birkaç mineralden oluşurlar.
  • İçeriğindeki minerallerin oranı mermerin sertliğini belirler.
  • İçinde kayacın ilksel bileşimine bağlı olarak, kalsit ve dolomitin yanı sıra kuvars-epidot-tremolit aktinolitfeldispat gibi mineraller bulunabilir.
  • Yalnızca kalsittten oluşan bir mermerde sertlik 3-3.5 civarında iken, dolomit oranına göre sertlik artabilir.
  • Silikat minerallerinin de görülmesi sertliği 4’ün üzerine çıkabilir.
  • Sertlik miktarı dış mekanlarda kullanılacak yerlerin belirlenmesinde önemlidir.

Mermer Taşının Ülkemizdeki üretim yerleri

Dünyada mermer üretim miktarları
Sıra Ülke Üretim Miktarları (Ton)
1 Çin 11.000.000
2 İtalya 8.700.000
3 İspanya 4.500.000
4 Hindistan 4.500.000
5 Brezilya 2.000.000
6 Kore 2.000.000
7 Türkiye 2.000.000

Türkiye Dünyanın en zengin mermer taşı yataklarının bulunduğu Alp kuşağında yer alır. 5.1 milyar m3 ile 13.9 milyar ton arası rezerve sahiptir.

Rezervlerin yoğun olduğu iller Afyon, Denizli, Balıkesir, Muğla, Tokat ve Çanakkale şehirleridir.

Ülkemizde çok sayıda değişik renk ve desende-rezerv bulunmaktadır.

Uluslararası piyasada en tanınmış mermer çeşitleri Süpren, Elazığ Vişne, Akşehir Siyah, Manyas Beyaz, Bilecik Bej, Kaplan Postu, Denizli Traverten, Ege Bordo, Milas Leylak, Gemlik Diyabaz ve Afyon Şeker’dir.

Peyzaj Uygulamalarında Mermer

Dış mekanlarda mermerin kullanımını belirleyen en önemli faktörler, kristal boyutları ve kimyasal bileşenleridir.

Kristal boyutların fazlalaşması mermerlerde su emme, porozite, asitlere karşı dayanıklılığı ve dona karşı mukavemetinin azalmasına neden olur. Bu yüzden orta ve iri kristalli mermer taşının dış alanlarda kullanılması tavsiye edilmez.

Sıfır ve ince kristalli mermerlerde ise renk ve kimyasal bileşimi dış mekanlarda kullanımı etkileyen faktörlerdendir.

Kristal boyutu haricinde renkli mermerlerin dış mekanlarda kullanılmaması gerekir. Çünkü zaman içinde mermerdeki renkler parlaklaklığını kaybedecek ve zaman içerisinde doğadaki rengine dönecektir. Geçmişten bugünümüze ulaşan tarihi eserlerin renginin beyaz yada açık renkli olması bu yüzdendir.

Mermer günümüzde inşaat yapı malzemesi, dekorasyon, süs eşyası, heykel, mezar taşı ve farklı sanatsal alanlarda kullanılır.

İnşaat sektöründe duvar, döşeme, merdiven, mutfak tezgahı, şömine, çeşme, banyolarda sıklıkla kullanılır.

Dış mekân uygulamalarında çoğunlukla 2,5 – 3 cm kalınlığında 30 cm’den 90 cm ye kadar uzunluktaki ve genişlikteki plakalar kullanılır. Mermerler sürekli araç trafiğine açık kaplamalar için kullanışlı değildir.

Mermer, heykelcilikte ve özel nitelikli kent mobilyası imalatında da önemli bir materyal olarak kullanılmaktadır. Blok taş üretiminden arta kalan mermer taşı parçalarından ise tamburlanarak serbest çakıl üretimi yapılmakta ve peyzaj uygulamalarında kullanılmaktadır.

"<yoastmark

Mermer Taşı Yüzey Şekillendirme Teknikleri

Çok farklı çeşit ve renk seçeneğinde imal edilen mermerler tarih boyunca kesilerek ve parlatılarak kullanılmıştır. Günümüz modern mimarisinde ise mermerin doğal bir görünüme sahip olarak kullanılması yaygınlaşmaktadır. Bu yüzden klasik parlatma işlemleri haricinde taşların yüzeyinin farklı tekniklerle işlenmesini zorunlu hale getirmiştir.

Mermerlerde ve doğal taşlarda uygulanan yüzey işleme çeşitleri aşağıda sıralanmıştır.

Honlama ile Yüzey şekillendirme İşlemi

Honlama yönteminde;  ham kesim işleminden sonra yüzeyindeki pürüzlü yapıyı gidermek için uygulanan ilk işlemdir. Bu işlemi gerçekleştirmek için kullanılan makine içinde aşındırma dereceleri numaralarla belirtilmiş taşlar bulunur. Bu taşlar dairesel hareketlerle yüzey düzeltme işlemini gerçekleştirir.

Honlama işlemi ile düz ve pürüzsüz bir yüzey elde edilir. Fakat klasik yöntemlerle parlatılmış mermer gibi yüzeyi ışığı yansıtmaz.

Cilalama İşlemi

Mermerlerde parlaklık ve ışığın yansıması yüzeyindeki herhangi bir maddeden değil doğal kristal yapısından kaynaklanmaktadır.

Yüzeyi pürüzsüz ve düzgün bir hale getirilerek rengi ve deseni daha iyi görünür bir hale getirir.

Alevle yakma ile taşların işlenmesi

Mağmatik kökenli granit, bazalt, serpantin, labrador, diyorir, gabro gibi kayaçlarda alevle yakma işlemi uygulanır. Mermerin yüzeyinin dış atmosfer etkilerine karşı dayanıklı hale getirir.

Eskitme yöntemi

Mermer yüzeylerinin eskitilmesi işlemi ya tamburlar aracılığıyla ya da titreşimli (sallantılı) makinelerle yapılmaktadır. Eskitme işleminin amacı taşlara dekoratif, doğal görünüm vermek ve yumuşak bir yüzey elde etmektir. Eskitme işlemi uygulanan taşa doğal ve tarihi bir görünüm vermek için yapılır.

Kumlama ile mermerin pürüzlü hale getirilmesi

Kesilmiş ve kuru haldeki  mermer parçaları konveyör bant üzerine yerleştirilir ve bant hareketi ayarı yapılır. Bantın yürüme hızı ayarlanır. Kumlanacak malzemenin cinsine göre kum akış hızı ayarlanır. Türbinden dakikada 3000 devir hız ile gönderilen granüller ile kumlama yapılır.

Mermer yüzeyine kum tanelerinin veya kumlama uçlarının çarpması ile küçük noktalar halinde çok küçük çukur ve tümsekler oluşturur. Böylelikle yüzeyleri pürüzlü ve antik bir görüntü kazanır.

Çekiçleme yöntemi ile kayma özelliğinin azaltılması

Taşın yüzeyine kabartılmış bir özellik vermek için el ile veya otomatik makine ile yapılan bir işlemdir. Tarihi yapılarda kullanılan mermer kaplamalarında bu tarz kullanıldığı için genellikle dış cephe kaplaması olarak tercih edilir. Bu yöntemle oluşturulmuş taş yüzeylerinde ıslakta dahi kayma özelliği göstermez.

Doldurma yöntemi ile gözeneklerin doldurulması

Mermer taşının bir kısmında doğal yapısından dolayı çeşitli ebatlarda gözenekler vardır. Kesme ve cilalama işleminden sonra bu gözenekler daha belirgin hale gelir ve taşın dış görünüşünü bozar. Bu yüzden gözenekler polyester esaslı ve çimento bileşimli dolgu maddeleri ile doldurulur. Yapılan bu suni dolgu işlemine doldurma yöntemi denilir.

Doğal boyutlandırma

Arduvazlar metamorfizma sırasında kazanılan klivaj (Deformasyon geçirmiş tortul veya metamorfik kayaçlardaki mineral veya tanelerin belirli yönlerde sıralanması ile oluşturduğu düzlemsel yapılara klivaj / dilinim denir. Bir kayacı beli yönlerde kolayca ince plaka veya dilimlere kırılmaya, ayrılmaya veya yarılmaya meyilli olması) yapıları boyunca düzgün yüzeyler halinde ayrılırlar. Doğal olarak ayrılan tabaka yüzeyleri pürüzlü bir yapıdadır.

Asitle yıkama yöntemi ile mermer yüzeyine antik görünüm verme

Pürüzlü mermer yüzeylerinin antik bir görüntü alması için yapılır. Kalsiyum karbonat bileşimli mermerler asitlere karşı çok duyarlıdır. Bu özellikten faydalanarak taşların yüzeylerine uygulanan asitli bileşikler yüzeydeki pürüzlülüğün bir kısmını yok ederek düzgün ve parlak fakat dalgalı bir yüzey ortaya çıkarırlar. Bu da mermerlerin, yürüme esnasında kaymasını önleyici bir yapıdır.

Diğer Doğal Taş Türleri, Özellikleri ve Kullanıldığı Yerler:

Paylaşmak Güzeldir

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız?

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir