Doğal Taş Duvar Nasıl Yapılır? Taş Duvar Çeşitleri Nelerdir?


Doğal taş duvar fiziksel özelliklerine göre uygun mekanlarda, usulüne uygun kullanıldıklarında, işlevsel, göz alıcı, dayanıklı ve sağlam bir malzeme türüdür. Hiçbir insan yapısı endüstriyel malzemede bulunmayan özellikleri içerisinde barındıran, taklit edilmeyen üstün malzemelerdir.

Doğal taş ile yapılan peyzaj tasarımlarında, başarılı ve uzun ömürlü bir sonuç elde edebilmek için nerede hangi doğal taşın kullanılabileceğine ve kullanım tekniklerine dikkat edilmelidir. Uygulama sırasında daha önce sıraladığımız doğal taşlar ile peyzaj yapılması tasarım ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır. Yapılacak uygulama daha önceden değindiğimiz gibi fonksiyonel ve estetik olmalıdır.

Doğal Taş Duvar ve Çeşitleri

Duvarlar, bahçenin güçlü sınırlayıcılarıdır. Bahçe sınırlarını tanımlayarak mekan etkisini oluşturan en önemli yapılardır. Sınırlayıcı etkisine ek olarak, bahçenize gürültü, rüzgar ve toz perdesi görevi yaparak bahçenin konforunu arttırır. Eğimli alanlarda bahçenizi setlendirerek düz mekanlar oluşturup, kullanılabilir hale getirir.



Doğal taş duvar

Doğal taştan tasarlanmış duvar örneği

Taş duvar elemanı olarak binalarda kullanılan doğal taşlar, mimari projelerin gerektirdiği yüzey şekillerine göre işlenmektedir. Tasarım şekline göre taş duvarlar formal veya informal hatlarla planlanıp inşa edilebilmektedir. Taş duvarlarda yapı elemanı olarak kullanılacak doğal taşların don ve ısı farkları gibi atmosferik olaylarda etkilenmeyecek mineralojik bileşime sahip ve ayrışmamış olması gereklidir. Renkleri solmamalı ve uzun yıllar ilk günkü özelliğini korumalıdır. Taş duvarlar kuru doğal taş duvar veya harçlı olarak inşa edilebilir. Kuru taş duvarlarda taşların birbiri üzerine konularak, harç kullanılmaksızın bir arada durmaları esastır ve bu şekilde daha doğal bir görüntü oluşturulur. Bu tarz duvarlar yük taşımayan her yerde uygulanabilir. Harçlı duvarlarda ise daha resmi bir görünüş mevcuttur. Harç kullanılması duvara daha stabil bir hal ve görünüş sağlar. Ancak bunların inşası daha zordur.

Kuru Doğal Taş Duvar

Bir duvarın genişliği duvarın bitmiş yüksekliğine bağlıdır. Bir kuru taş duvarın tabanı genellikle yüksekliğinin üçte ikisi kadar bir kısmı olmalıdır. Çünkü işlenmiş taş kullanılmadığı durumlarda taş şekilleri daha gelişigüzel olmaktadır. Bu duvarlar genelde en az iki geniş taş üzerine inşa edilirler. Bu da tasarımcıya taşların açısını, yükün duvarın merkezine gelecek şekilde yerleştirilmesi ve duvarın bu şekilde taşıma kapasitesinin arttırılmasına imkan vermektedir.

Doğal kuru taş duvar

Kuru taş duvar örneği

Kuru taş duvarlar genelde toprak hareketine bağlı olarak esnektirler. Bu sebeple inşa edilirken betonarme temel gerekmez. Duvar inşa edilirken 15-30 cm kazı yapılması ve 5 cmlik tabakalar halinde çakıl serilip sıkıştırılması yeterlidir. Fakat duvar bir araç yolu veya yaya yolu yanında konumlandırılacaksa, betonarme bir temel yapılarak, daha stabil bir duvar elde edilmelidir ve atmosferik olaylardan duvarın sağlığını korumak gereklidir.

Kuru taştan duvar yapımı için temel kesiti ve uygulama örneği

Harçlı Taş Duvarlar

Harçlı taş duvar uygulama şekli ve uygulama örneği

Harçlı bir derz dolgusu ile taşların birbirlerine kenetlenmesi sağlanarak oluşturulan duvar tipidir.

Taşların ebatlarının yanı sıra şekli de önemlidir. Şekil faktörü göz önünde bulundurulduğunda dekoratif yapı taşı olarak kullanılan doğal taşlar, geometrik şekilsiz bloklar ve geometrik şekilli bloklar olarak sınıflandırılabilir.

Geometrik Şekilsiz Bloklar ile Doğal Taş Duvar Yapımı

Ocaklardan sökülen değişik ebatlı ve geometrik şekle sahip olmayan taşlar moloz taş olarak isimlendirilir. Moloz taşlar, genellikle ocaklarından elde edildiği şekilde ya da çok az bir işlem sonrasında kullanılabilen ve düzgün yüzeyler taşımayan yapı taşlarıdır. Moloz taşlar, irili ufaklı boyutlarda olabilir. Bu tip taşlar, duvarlardaki yerlerine konulurken fazla ve çıkıntılı kısımları çekiçle kırılarak düzeltilir. Doğal Taş duvar inşaa ederken, taşlar sınıflandırılıp kullanıldığında çıkacak olan sonuç duvarın göze daha hoş ve sağlıklı olmasına imkan sağlar. En geniş ve düz olanlar temel inşaasında kullanılır, dairesel olanlar duvarın en üst kısmında kullanılır, daha düzgün yapıdakiler ara eleman olarak kullanılır, küçük parçalar taşların arasındaki boşlukları doldurmak için kullanılır. Genel olarak kullanılan taş kalınlığının yaklaşık 10-15 cm, kuyruk kısmının da en az 20 cm olması istenir. Moloz taşlar, doğal taş işçiliğinin ucuz ve basit olması nedeniyle en çok kullanılan yapı taşlarıdır. Moloz taşlarla harç, çamur gibi bağlayıcılar kullanılarak ya da kuru (bağlayıcısız) olarak da duvar örülebilir. Kuru olarak yapılan moloz taş duvarlar, duvar yükünün az olduğu yerlerde uygulanabilir

Moloz taş duvarlarda genel yapım kuralları
  • 1 m2 duvar yüzeyinde 15 adetten fazla taş bulunmamalı, eşit aralıklarla dağıtılmış en az iki bağlantı (kenet) taşı olmalıdır.
  • Taş kalınlıkları 15 cm’den fazla olmalıdır.
  • Taş sıralarının üzerleri harçla tesviye edilerek düzeltilmelidir.
  • Taşların duvar içinde kalan tüm yüzeyleri harçla sarılmış olmalıdır.
  • Derz kalınlığı en fazla 4 cm olmalı, oturtulan taşlar yerlerinden oynatılmamalı, bu yapılmışsa taş kaldırılıp yeniden temizlenip harç konulduktan sonra taş ıslatılıp yerine yerleştirilmelidir.
  • Taş yüzeyleri mümkün olduğunca birbirine dik ve görünen yüzeye dik 5 cm’lik kısmı düzeltilmiş olmalı ve çukurluklar olmamalıdır.
  • İç yüzeylerde derz kalınlığı 3 cm’yi geçmemelidir .

Geometrik Şekilli Bloklar ile Doğal Taş Duvar Yapımı

Geometrik şekilli bloklar, düzlemsel yüzeylere ve prizmatik bir şekle sahip olan yapı taşlarıdır. Bu tip yapı taşları, kullanım yerleri ve amaçlarına göre mekanik olarak ya da çeşitli el aletleri yardımıyla işlenerek dekoratif amaçlı olarak da kullanılabilir. Doğal taşların işlenmeleri zor ve zaman alıcıdır. Dolayısıyla pahalıya mal olmalarına karşın görünüm ve dış etkilere dayanıklı olmaları nedeniyle sıklıkla tercih edilmektedir. Moloz taşların el aletleri yardımıyla kabaca düzeltilmesiyle meydana gelen taşlara kaba yonu taş, daha itinalı düzeltilmesiyle meydana gelen taşlara da ince yonu taş denir. Taşın bütün yüzeyleri tamamen işlenmek suretiyle meydana getirilen muntazam şekilli taşlara da kesme taş denir. Bu tip taşlar genellikle kare ya da dikdörtgen şeklinde yontulur. Kaba ve ince yonu taşların kullanım yerlerine göre 1 ila 3 yüzeyi düzgün olabilirken kesme taşların 6 yüzü de düzgündür. Kesme taşlar blok taş olarak kullanılabileceği gibi kaplama taşı olarak da kullanılmaktadır



Kaba Yonu Doğal Taş Duvarlar

Yüzeyi sıvanmayacak cephe duvarları ile çevre ve istinat duvarlarında uygulanır.

Kaba Yonu taş duvarlarda genel yapım kuralları

  • Taşların yatak ve yan yüzeyleri murç ya da tarakla görünen yüzeyine dik olarak en az 15 cm düzeltilmeli gerekirse taşın görünen yüzey çevresinde 2 cm eninde düz kalemle tesviye çerçevesi yapılmalıdır.
  • Cepheden görünen yüzey kabarıklıkları 3 cm’yi geçmemeli, boyut olarak taşların yüksekliği 20 cm, genişliği 30 cm, derinliği de 25 cm civarında olmalıdır.
  • Derz kalınlığı en çok 2 cm olmalıdır. Taş sıraları arasındaki yükseklik farkı 1/ 5 oranını geçmemeli düşey derz aralarındaki uzaklık en az 10 cm olmalıdır.
  • Moloz taş duvarlardaki gibi yatay veya karışık derzli yapılabilen kaba yonu taş duvarların görünen yüzlerindeki çerçeve içleri kabarık bırakılırsa buna “Sıklop Duvar” denilir.

ince yonu doğal taş duvar

İnce Yonu Doğal Taş Duvar

İşçilik ve maliyetinin yüksek olmasının yanısıra estetik bakımdan güzel görünüş için bina cephelerinde uygulanan duvar türüdür.

İnce Yonu taş duvarlarda genel yapım kuralları

  • İnce yonu taşların yatak ve yan yüzleri 15 cm derinliğe kadar düzgün ve keskin doğrular şeklinde gönyesinde tesviye edilmelidir.
  • Taşların en küçük kenarı 20 cm’den az olmamalı, 15 cm derinliğe kadar kesit daralması ve görünen yüzeylerde çukurluk bulunmamalıdır.
  • Görünen yüzeyler ya düz olmalı ya da en çok 2 cm çıkıntılı “Sıklop Duvar” olmalıdır.
  • Derz kalınlığı, duvar boyunca 1,5 cm’yi geçmemeli, taşlar duvarla iyi bağlantı yapmalıdır.
  • İki taş sırası arasındaki yükseklik farkı en çok 2 cm, en kalın ve en ince taş sıraları arasındaki fark da 4 cm’yi geçmemelidir.
  • Düşey derzler arasındaki uzaklık 10 cm’den fazla olmalıdır.
Kesme Doğal Taş Duvar

Bu tip duvarlar iki şekilde uygulanırlar:

Kesme Blok Taş Duvarlar

Oldukça az görülen, işçiliği pahalı, derz kalınlıkları 1 cm’yi geçmeyen, derinlikleri duvar kalınlıklarına eşit, birbirlerine geçmeli ya da metal bağlantı gereçleriyle bağlanan ve el araçlarıyla, makinelerle kesilerek işlenen duvarlardır.

Kesme Blok Kaplama Taş Duvarlar

Arkalarındaki kârgir duvarlarla birlikte örülen, kenarları düzgün ve gönyesinde kesilerek uygulanan ve işçiliği kesme-blok taş duvarlardaki gibi olan yapımı pahalı duvar tipidir. Bunlarda da taş kalınlık ve yükseklikleri 15 cm’den fazla, iki derz arası 10 cm’den fazla olmalıdır. Özellikle ön cephe kaplamalarında kullanıldıkları için stabilite açısından üst üste gelen taşlar saplamalarla yan yana gelen taşlar da düz ve çatal kenetlerle iyice bağlanmalıdır.



Duvarlarda Kullanılan Taşların Genel Özellikleri

  1. Taşlar homojen, damarsız ve çatlaksız olmalı; kırıldığında keskin köşeler vermeli ve ufalanmamalıdır.
  2. Taşların harca yapışma özelliği ve pürüzlülüğü tam olmalıdır.
  3. Kalker türü taşlar ateş etkisi altındaki yerlerde kullanılmamalıdır.
  4. Yonu taşı olarak ince taneli ve kolay işlenebilir taşlar seçilmelidir.
  5. Çok kenarlı taşlarda köşe açıları 60 den den az olmamalıdır.
  6. Taşlar laboratuar testlerinden geçirilerek kullanılmalı, dayanıklılığı denenmiş taşlar tercih edilmelidir.
  7. Şekil ve görevleri bakımından taşlar ikiye ayrılır:

7.1. Sıra Taşları ya da boyuna taşlar: En büyük boyutu duvar yüzeyine paralel yerleştirilen taşlardır.

7.2. Kenet Taşları ya da bağlantı taşları: En büyük boyutu duvar yüzeyine dik yerleştirilen taşlardır.


Cevap Bırakın