Segregasyon Nedir? Nasıl Oluşur?

Kelime anlamı olarak bakıldığında segregasyon ayrışma ve ayrılma anlamlarına gelmektedir ve inşaat işlerinde sıklıkla duyulan bir kavramdır. İnşaat terimi olarak segregasyon en basit açıklaması ile beton içindeki malzemelerin birbirinden ayrışması ve beton içindeki bütünlük özelliğinin kaybedilmesi olarak açıklanabilir.

Segregasyon, yani taze beton içindeki iri agrega tanelerinin harçtan ayrılması ve bir alanda kümelenmesi sonucunda bazı bölgelerde beton farklı davranışlar ve dayanımlar gösterir. Beton içinde homojen yapının bozulması istenen bir durum değildir. Bu durum sonucunda beton karışımı içerisinde farklı mukavemet değerleri oluşabilir ve istenenden düşük mukavemet gösteren bazı bölgeler sorun teşkil edebilirler.

Betonda Tanelerin Ayrışması (Segregasyon) ve Sebepleri

Segregasyon ve oluşma nedenleri

Segregasyon ve oluşma nedenleri

Beton karışım oranlarına dikkat edilmemesi

Segregasyon sebeplerine bakıldığı zaman akla ilk gelmesi gereken durum beton karışımının agrega, çimento gibi yoğunluk ve büyüklüğüne dikkat edilmesi gereken içeriklerinin dikkatli hazırlanmaması, oranlara dikkat edilmemesidir.

Beton karışım oranlarına dikkat edilmemesi segregasyon

Beton karışım oranlarına dikkat edilmemesi segregasyon

Malzeme oranları ile ilgili hatalar aşağıda sıralanmıştır.

  • İri agreganın fazla olması ve en büyük agrega boyutunun 25 mm’den büyük seçilmesi,
  • Özgül ağırlık olarak iri ve ince agrega arasında çok fark olması,
  • Karışımda ince agreganın veya çimento miktarının az olması,
  • Agregaların yüzeylerinin düzgün ve yuvarlak geometride olmaması,
  • Yassı ve uzun kusurlu agrega miktarının fazla olması,
  • Karışımın aşırı sulu veya kuru olarak yapılması sıralanabilir.

Betonun Yerleştirilmesinde Yapılan Hatalar

Beton yerleştirmede yapılan hatalar

Beton yerleştirmede yapılan hatalar

Betonda tanelerin ayrışması sulu ortamlarda iri agreganın çökelmesi veya eğik düzlem boyunca iri agregaların daha hızlı yol alması şeklinde gerçekleşir.

Betonun yerleştirileceği şantiye alanına kısa bir mesafede betonun taşınması mümkünse betonda tanelerinin ayrışma tehlikesi azdır. Eğer beton santrali uzak bir mesafede ise betonun taşınması trans mikserler aracılığı ile yapılmalıdır.

Betonda ayrışmaya neden olan bir diğer etmen ise betonun gereğinden daha yüksek bir noktadan dökülmesidir. Bu duruma neden olan ise büyük agregaların karışımın geri kalanına nazaran daha hızlı düşmesi ile oluşan bir ayrışma sorunudur.

Betonun oluktan geçirilerek dökülmesi, iletim yönünde değişiklikler yapılması ve bir engelle karşılaşması durumunda betonda ayrışma meydana gelebilir.

Malzemelerin Karışımının Yeterli Miktarda Yapılmaması

Beton imalatında kullanılan agrega, çimento, su ve diğer malzemelerin yeterince karıştırılmamasından dolayı homojen yapı elde edilememesinden dolayı ayrışma olabilir.

Sıkıştırma İşleminin Gereği Gibi Yapılmaması

Sıkıştırma işleminin gereği gibi yapılmaması

Sıkıştırma işleminin gereği gibi yapılmaması

Bir diğer neden de beton dökümünde vibratör uygulamasına dikkat edilmemesidir. Gereğinden az veya çok yapılan vibratör ve şişleme de segregasyona neden olarak betonun farklı mukavemet bölgelerine ayrışmasına sebep olur. Deprem yönetmeliğinde de açıkça belirtilen bu husus, vibratör kullanımının önemine dikkat çeker.

Slump Değerinin Fazla Olması Segregasyon a Neden Olur

  • İnşaatta segregasyon konusunda dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da beton karışımının slump değeridir. Dökülecek olan betonun slump değeri fazla olmamalıdır. Slump değeri artan beton karışımının akışkanlığı arttığı için tutucu özelliği de azalacaktır, bu nedenle de karışım içinde ayrılmalar meydana gelebilir.

Donatının Betonun Yerleşimine Engel Olacak Sıklıkta Olması

  • Segregasyon konusunda bir diğer neden de donatı hesabında yapılmış olan yanlışlıklardır. Olması gerekenden daha sık biçimde olan donatılar nedeniyle vibrasyon işlemi yapılamaz ise bu durum da segregasyona sebep olabilir.

Paspayına Dikkat Edilmemesi

Paspayına Dikkat Edilmemesinden Dolayı Segregasyon Oluşması

Paspayına Dikkat Edilmemesinden Dolayı Segregasyon Oluşması

  • Bir diğer önemli etken de pas payıdır. Pas payının olması gerekenden az olması ya da hiç bırakılmamış olması da segregasyona sebep olabilecek bir etkendir.

Beton Karışımına Sonradan Su İlave Edilmesi

  • Beton tanelerinin ayrışması sorununa neden olabilecek bir diğer etken de beton karışımına sonradan hesapsız bir şekilde su ilavesi yapılmasıdır. İşçilerin şantiyede beton karışımı yaparken göz kararı eklediği su da segregasyona sebep olabilir, bu nedenle kontroller sağlanmalıdır.

Segregasyon tehlikeli midir?

Segregasyon sebeplerinden bahsettik, şimdi ise bu durumun nelere yol açabileceğine bakalım.

Segregasyon isminden de anladığımız bir şekilde beton karışımı içerisinde bütünlüğü bozar ve ayrışmalara sebep olur. Bu ayrışma sonucunda betonda bazı alanlarda düşük mukavemetler gözlenir, bazı alanlarda da olması gerekenden fazla mukavemet gözlenir, bu heterojenlik betonda istenmeyen bir durumdur. İri çakılların yığıldığı bölgelerde honeycombing adı verilen delikli görünümde bölgeler oluşur, bu bölgeler de betonu zayıflatır ve yabancı madde girişine açık hale getirir.

(Beton yüzey kusurları ile ilgili detaylı yazımızı okuyabilirsiniz. Betonda hasar etkenleri ve beton yüzey kusurları)

Bu durumlarda yeniden yapma gibi bir şey söz konusu olmadığı için ancak tamir harçları ile kapatılabilir.

Eğer betonda ayrışma kabul edilebilir ölçülerde değilse beton elemanın tamamen kırılıp yeniden dökülmesi gerekecektir. Tüm bu nedenler ve sonuçlar düşünüldüğü zaman segregasyon için önceden önlem almak onu tamir etmekten çok daha kolaydır. Beton karışımı hazırlanırken eklenebilecek katkılar ile de segregasyon olasılığı azaltılabilir.

Beton ile İlgili Diğer Makaleler:

Paylaşmak Güzeldir

Yorum Bırakın