BİNALARDA ISI YALITIMI YAPILMASI – KULLANILAN MALZEMELER NELERDİR?

Özet

Binalarda ısı yalıtımı,

Giderek artan enerji ihtiyacımızı karşılamak için dünyamızı daha fazla kirletmektense enerji tasarrufu yaparak doğayı koruyabilir ve enerji maliyetlerini azaltabiliriz.. En çevreci ve en ekonomik enerji tasarruf edilen enerjidir. Bu yazıda dünyada ve Türkiye’de ısı yalıtımının gelişimi, binalardaki ısı yalıtımı detayları, ısı yalıtım malzemeleri, hesaplama yöntemi incelemesi, konuyla ilgili kanun yönetmelik ve standartların incelenmesi üzerinde durulmaktadır.

1. Dünyada ve Türkiye’de Binalarda Isı Yalıtımı Gelişimi

Dünyada enerji kaynaklarına erişim çabaları; ülkeler arası ekonomik ve siyasi ilişkilerin, savaşların belirleyicisi ve sebeplerindendir. Gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülke nüfusuna oranla daha fazla enerjiye ihtiyaç duymaktadır. Her geçen gün artan enerji ihtiyaçlarını karşılamak ve dışa bağımlılıktan kurtulmak için, yenilenebilir enerji kaynaklarının(rüzgar, güneş) geliştirilmesi ve enerji tasarrufu üzerine çalışmalara hız verilmiştir.

Gelişmiş ülkelerde 1975’lerden sonra ortaya konan enerji verimliliği kararları ile 2005 yılına kadar geçen sürede tüketilen enerjide %55 gibi çok büyük tasarruf sağlanmıştır. Enerji verimliliğine 1990‘lı yıllarda daha fazla önem verilmiş, bunun sonucunda dünyada toplam enerji tüketimi, sanayileşme ve büyümeye paralel olarak artmamış daha düşük oranlarda kalmıştır.

Binalarda Isı Yalıtımı Yapılması

Grafik 1

Grafik1’e baktığımızda binalarda tüketilen enerji, toplam enerjinin içinde %35’lik bir dilim oluşturmaktadır. Türkiye Enerjide yaklaşık %75 dışa bağımlıdır. Enerji ithalatı yıllık 55 milyar USD bulmakta ve cari açıktaki en büyük paya sahip olmaktadır. Türkiye’de yıllık enerji tüketimi kabaca 75 milyar dolar dersek, bunun %35’i yani 26,5 milyar dolarlık kısmı binalarda tüketilmektedir.

Binalarda Isı Yalıtımı Yapılması

Binalarda Isı Yalıtımı Yapılması

Grafik 2’ye baktığımızda binaların ısıtma, soğutma ve havalandırmaya harcadığı enerji %65’le 17 milyar dolar seviyelerindedir. Doğru bir ısı yalıtımı yapıldığında %50 enerji verimi elde edilmesiyle yaklaşık 8,5 milyar dolar enerji tasarrufu yapılabilir. Türkiye’de hala %85 yapı ısı yalıtımsızdır. Başbakanlık 10.Kalkınma Planı çerçevesinde Enerji Verimliliği üzerinde durulmuş, %15 olan yalıtımlı bina oranı 2018’e kadar %26’ya çıkarılması hedeflenmiştir.

Yıllık Enerji İhtiyacı

Almanya’da bir binayı ısıtmak ve soğutmak için yıllık enerji ihtiyacı 30-60 kwh/m2 iken Türkiye’de 250-350 kwh/m2’dir. Kısacası Türkiye, daha soğuk bir iklime sahip Almanya’dan binaları ısıtmak veya soğutmak için neredeyse 10 kat daha fazla enerji tüketiyor. 1988 yılında Almanya’da Prof. Dr. Bo Adamson ve Prof. Dr.Wolfgang Feist tarafından Pasif Ev Standardı hazırlanmıştır.

Pasif Ev normal yapılara göre %90 oranında enerji tasarrufu sağlar. Pasif evlerde ısıtma ve soğutma için harcanan enerji metrekarede en çok 15 kilowatt saattir. AB ülkeleri 2019 yılından itibaren tüm binaları Pasif Ev olarak yapmak için gerekli kanun, yönetmelik ve standartlar üzerinde çalışmaktadırlar.

Türkiye’nin ilk pasif evi 2013 yılında İzmir Urla’da yapılmıştır . Dış cephesinde 16 cm kalınlığında, taban ve terasında 10 cm kalınlığında XPS malzemesi kullanılmış olup pencere ve dış kapılarında çift camın yanı sıra camlar arası boşluk argon gazı doldurulup sızdırmazlık sağlanarak binalarda ısı yalıtımı sağlanmıştır. Ayrıca Pasif evde ısı geri kazanımlı havalandırma sistemi, 10 m2’lik Solar güneş enerjisi kullanılmıştır. Güneş enerjisiyle ısıtılan su hem ısıtma sisteminde hem de sıcak su için kullanılmıştır.

Binada soba, kalorifer veya klima gibi bir ısı kaynağı yoktur. Isı yalıtımının en önemli kısmını oluşturan binalarda dış cephe ısı yalıtımı (mantolama) gelişmiş ülkelerde 1970’li yıllarda uygulamaya başlanmış, Türkiye ise 1991 yılında ithal ürünlerle binalarda dış cephe ısı yalıtım malzemelerini tanımıştır. Yine 1990’lı yılların başında önemli ıs kayıplarının yaşandığı dış cephe doğramalarında ısı cam (çift cam) kullanımı da başlamıştır. İlk yıllarda 3cm civarında kullanılan ısı yalıtım kalınlığı ilgili standardın (TS 825) uygulanması ve hesaplama kurallarıyla bulunduğu bölgeye göre 8-16 cm kalınlığa kadar ulaşmıştır.

2. Binalarda Isı Yalıtımı

Farklı sıcaklıktaki iki ortam arasındaki ısı geçişini azaltmak için yapılan işlemlere “Binalarda Isı Yalıtımı” denir. Kışın ısınmak, yazın da serinlemek için harcadığımız enerjiyi azaltmak ve daha konforlu yaşamak amacıyla binaların dış cepheleri, pencere cam ve doğramaları, çatıları, döşemeleri ve iletim tesisatlarında meydana gelen ısı geçişini azaltan önlemlerdir.

İnsanların konforlu bir yaşam sürebilmeleri için 20-22°C sıcaklıktaki ortamlara ihtiyaç duyar. Türkiye’nin birçok bölgesinde kış ayları oldukça soğuk, yaz ayları ise sıcak geçmektedir. Soğuk günleri çok olan iklimlerde yalıtım malzemesi kalınlıkları fazla, sıcak bölgelerdeki kalınlıklar daha ince düşünülmektedir. Binalarda Isı yalıtımı sadece soğuğa karşı değil, sıcaktan korunmak içinde önemlidir.

Unutmamalı ki yazın serinleme maliyeti, kışın ısınma maliyetinden çok daha fazladır. Bir enerji türü olan ısı doğa kanunları gereği; Isı her zaman sıcak ortamdan soğuk ortama doğru transfer olur. Bu transfer durdurulmaz ama ısı yalıtımıyla kontrol edilebilir. Bina iç ortamındaki ısı dış ortama hareket ederek ısı kaybı, yaz mevsiminde dış ortamdaki ısı bina içine hareket ederek ortamı ısıtmaktadır. Mimari tasarımın etkisi büyük olmasına karşın çoğunluk binalarda en büyük kayıplar dış duvarlarda oluşmaktadır

Binalarda ısı yalıtımı yapılması

2.1. Binalarda Dış Duvar Isı Yalıtımı

Binanın dış kabuğunda ısı kaybeden duvar, kolon, kiriş, konsol döşeme gibi elemanlara yapılan yalıtımdır. Binalarda dış cephe ısı yalıtımı dıştan (mantolama), duvar arası ve içten yapılabilmektedir. İnsanlar, enerji maliyetlerinin artması ve çevre hassasiyeti sonucu binalarda ısı yalıtımı konusunda daha duyarlı olup, yeni edinecekleri eski veya yeni binanın ısı yalıtımı durumu hakkında bilgi edinip tercihlerini bu yönde kullanmaktadırlar.

Dıştan Yalıtım (Mantolama)

Tercih edilen yalıtım şeklidir. Binayı dışardan sararak ısı köprülerini azaltır.
– İç mekanda alan kaybı oluşturmaz.
– Yapının betonarme elemanlarını dış etkilerden korur. (betonu sıcaklık değişimi ve donma çözülmeye karşı, donatıyı yoğuşma neticesindeki korozyondan korur.)
– Eski yapılarda kullanımı daha basittir.

İçten Yalıtım

Kısa süreli ısıtılan yapılarda avantajlı bir uygulamadır.
– Bu uygulamada kolon, kiriş, hatıl, lento, vb. ısı köprülerine karşı mutlaka yalıtılmalıdır.
– Tavan ve döşemeye mutlaka en az 50 cm dönülmelidir.
– Yoğuşma tahkiki yapılıp gerekli durumlarda buhar kesici kullanılmalıdır.

Binalarda Isı Yalıtımı – Duvar Arası Yalıtım

– Ekonomiktir.
– Dış cephe mimarisini etkilemez.
– Genelde sanayi yapılarında tercih edilir.
– Isı köprüleri oluşturur.
– Yoğuşma duvar içinde oluşur. Yapıya ve yaşayanlara zarar verir.
– İki duvar birbirine tel veya sıva filesi ile belirli aralıklarla bağlanmalıdır.

2.2. Binalarda Çatı Isı Yalıtımı

%7 – %25 Isı kaybının yaşandığı çatılar; Çatı arası ısıtılan (çatı arası yaşam alanı) ve ısıtılmayan çatı olmak üzere iki ayrı detayla çözülür.

a. Çatı Arası Isıtılan Çatılar (şekil 5)

b. Çatı Arası Isıtılmayan Çatılar (şekil 6)

c. Teras Çatılar (şekil 7,8)

2.3. Pencerelerde Isı Yalıtımı

Mimari tasarıma bağlı olarak dış cephe doğramaları boyutlarına göre önemli ısı kayıplarının oluştuğu yapı elemanlarıdır. Özellikle iş merkezleri, alışveriş merkezleri, sergi salonları gibi yapılarda cam cephelerde ısı kayıpları en büyük oranlara çıkmaktadır. Çift cam hatta üçlü cam kullanımının yanı sıra doğramaların (alüminyum, pvc, ahşap v.b.) da ısı yalıtımlı olmaları gerekmektedir. Yalıtım camı, iki veya daha çok sayıda cam plakanın aralarında kuru hava veya argon gazını barındıracak şekilde birleştirilmesiyle oluşturulur. Isı camlar istenirse yüzeylerine kaplama yapılarak ısı geçişleri daha da azaltılabilir.

Binalarda ısı yalıtımı yapılması

2.4. Tesisatlarda Isı Yalıtımı

Bir binanın ısıtılması veya soğutulması için harcanan enerjinin azaltılmasında mekanik tesisat yalıtımının önemi, göz ardı edilemeyecek kadar büyüktür. Özellikle binaların ısıtma ve soğutma tesisatlarının, ısıtılmasına ve soğutulmasına gerek olmayan mahallerden geçen bölümleri ve bu bölümlerdeki vana ve armatürler yalıtıldıkları takdirde sağlanacak enerji tasarrufu çok önemli mertebelerdedir. Bu yüzden mekanik tesisatı oluşturan boruların, tankların, depoların, klima kanallarının, vanaların ve armatürlerin, içinden geçen akışkanın sıcak veya soğuk oluşuna göre uygun özelliklere sahip ve uygun kalınlıktaki yalıtım malzemeleri ile yalıtılmaları gerekmektedir.

3. Binalarda Isı Yalıtımı Malzemeleri

Bir malzemenin Isı Yalıtım Malzemesi olabilmesi için ISO ve CEN standartlarına göre Isı İletkenlik katsayısı (λ) 0,065 W/mK’den daha küçük olması gerekir. Yalıtım malzemesinin ısı iletkenlik katsayısı ne kadar küçük ise, ısı geçişine karşı o oranda yüksek bir direnç gösterir. TS825 standardında ısı iletkenlik hesap değerleri (λh); 23°C sıcaklık ve %80 bağıl nem ortamında belirlenmiş ısıl iletkenlik değerleridir. Isı yalıtım malzemelerinde önemli bir özellikte su buharı difüzyon direnç faktörü (μ)’dür. İç ortamda oluşan su buharı, yapılara zarar veren bir potansiyele sahiptir.

Su buharı; basınç farkı nedeniyle ısı akımı ile aynı yönde hareket ederek yapı elemanının gözeneklerinden geçer ve dış ortama ulaşmaya çalışır. Su buharının yapı elemanı içerisindeki bu geçişi sırasında, doyma veya daha düşük sıcaklıkta bir yüzeyle temas etmesi durumunda buharın bir kısmı yoğuşarak su haline geçer. Bu yoğuşma yapının taşıyıcı sistemi içinde oluşması istenmeyen bir durumdur.

Böyle bir durumda betona ve donatıya zarar verir. Isı yalıtım malzemeleri seçiminde ve hesaplanmasında dikkat edilmesi gereken bir konudur.

Türkiye’de kullanılan ısı yalıtım malzemelerini incelersek;

Binalarda Isı Yalıtımı – Ekstrüde Polistren Köpük (XPS)

Homojen hücre yapısına sahip, ısı yalıtımı yapmak amacıyla üretilen ve kullanılan köpük malzemelerdir. Polistren hammaddesinin ekstrüzyon (haddeleme) ile üretilen ortak çeperli kapalı hücre yapısıntir. Pürüzsüz (ciltli) ve pürüzlü veya pürüzlü ve kanallı yüzey biçimleri bulunmaktadır. Değişik yoğunluklarda (≥25 kg/m3), levha veya boru biçiminde üretilebilirler. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,030-0,040 W/m.K’dir. Yangına tepki sınıfı D veya E’dir. [5,6]

Binalarda Isı Yalıtımı – Ekspande Polistren Köpük (EPS)

Küçük tanecikler halinde bulunan polistren hammaddesi ön şişirmeden sonra kalıp içinde blok şeklinde veya levha şeklinde üretilir. EPS levhaların ısı yalıtımı amacıyla kullanılabilmesi için yoğunluğunun 15-30 kg/m3 olması gereklidir. Malzemenin % 98’i hareketsiz havadır; %2’si ise polistirendir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,035 – 0,040 W/m.K’dir Yangına tepki sınıfı D veya E’dir. [5,8] TMH – 487 – 2015/4 69

Binalarda Isı Yalıtımı – Cam Yünü

İnorganik bir hammadde olan silis kumunun, yüksek basınç altında 1200°C – 1250°C de ergitilerek, ince eleklerden geçirilip elyaf haline getirilmesi sonucu oluşturulan açık gözenekli bir malzemedir. Değişik yoğunluklarda (14- 100 kg/m3) farklı kaplama malzemeleri ile şilte, levha veya boru formunda üretilebilirler. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,035-0,050 W/m.K’dir. A1 veya A2 sınıfı yanmaz bir malzemedir.

Binalarda Isı Yalıtımı- Taş Yünü

İnorganik bir hammadde olan bazalt ve diabez taşlarının 1350°C -1400°C sıcaklıklarda, ince eleklerden geçirilip elyaf haline getirilmesi sonucu oluşturulan açık gözenekli bir malzemedir. Değişik yoğunluklarda (30-200 kg/m3) farklı kaplama malzemeleri ile şilte, levha veya boru formunda üretilebilirler. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,035-0,050 W/m.K’dir. A1 veya A2 sınıfı yanmaz bir malzemedir.

Binalarda Isı Yalıtımı – Poliüretan Sert Köpük (PUR)

Poliüretan köpükler, poliol sistem ile izosiyanatın belli oranlarda karışımı ve bu karışımın bir kabartıcı (köpürtücü) yardımıyla genleşmesinden oluşur. Poliüretan kullanım yerine göre sıvı haldeki hacminin 100 katına kadar genleştirilebilir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,025-0,040 W/m.K’dir. Yangına tepki sınıfı D, E veya F’dir.

Binalarda Isı Yalıtımı – Fenol Köpüğü (PF)

Fenol-Formaldehit bakalitine: anorganik şişirici ve sertleştirici maddeler katılarak elde edilir. Muhtelif yoğunluklarda levha ve boru biçiminde alüminyum folyo, metal vb. kaplamalar ile donatılabilmektedir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,030-0,045 W/m.K’dir. Yangına tepki sınıfı; Kaplamasız B, Alüminyum folyo kaplamalı C ‘dır.[5] 70 TMH – 487 – 2015/4

Binalarda Isı Yalıtımı – Cam Köpüğü (CG)

Cam köpüğü; hücresel dolgu malzemesi ile birleştirilmiş atık cam kırıklarından oluşur. Bu iki bileşen bir kalıba yerleştirilerek yaklaşık 510°C’ye kadar ısıtılır, malzemenin ayrışması sonucunda karışım genleşip kalıbı doldurur. Değişik yoğunluklarda (100-150 kg/m3) cam köpüğü elde edilir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,045-0,060 W/m.K’dir. A sınıfı yanmaz bir malzemedir.

Binalarda Isı Yalıtımı – Genleştirilmiş Perlit (EPB)

Ham perlitin kırılarak çeşitli işlemlerden geçirilmesiyle elde edilir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,045-0,065 W/m.K’dir. A sınıfı yanmaz bir malzemedir.

Binalarda Isı Yalıtımı – Genleştirilmiş Mantar Levhalar (ECB)

Ağaçlardan soyulan mantarın, çeşitli işlemlerden geçirilmesiyle elde edilir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,045-0,055 W/m.K’dir. Yangına tepki sınıfı E’dir.

Binalarda Isı Yalıtımı – Ahşap Lifli Levhalar (WF)

Ladin, köknar gibi ağaç yongalarının, çeşitli işlemlerden geçirilmesiyle elde edilir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,035-0,070 W/m.K’dir Yangına tepki sınıfı E’dir.

Binalarda Isı Yalıtımı – Seramik Yünü

Seramik elyaflarının, çeşitli işlemlerden geçirilmesiyle elde edilir. Isıl iletkenlik hesap değeri 0,035-0,040 W/m.K’dir A sınıfı yanmaz malzemedir.[5] Isı yalıtım malzemelerinde uygulamaya göre aranması gereken özellikler: – Isı İletim Katsayısı (W/mK) – Yoğunluk (kg/m3) – Yangın Sınıfı (DIN 4102, BS 476) – Sıcaklık Dayanımı (°C) – Mekanik Dayanım (kPa) – Buhar Difüzyon Direnci – Su Emme – Boyutsal Kararlılık TMH – 487 – 2015/4 71 4.

Isı Yalıtımı İle İlgili Mevzuatlar ve Hesap Detayları

4.1. TS825 Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları Standardı

İlk yayın tarihi 29Nisan 1998’dir. 14 Haziran 2000 tarihinden itibaren tüm binalarda uygulanmak üzere zorunlu hale gelen standart bugüne kadar değişik tarihlerde revizyondan geçmiş ve son olarak 18.12.2013 de yeniden revize edilerek son halini almıştır.

Amaç

Bu standardın amacı, ülkemizdeki binaların ısıtılmasında kullanılan enerji miktarlarını sınırlamayı, dolayısıyla enerji tasarrufunu artırmayı ve enerji ihtiyacının hesaplanması sırasında kullanılacak standart hesap metodunu ve değerlerini belirlemektir.

Kapsam

Yeni yapılacak olan binalar: Bu standart, yeni inşa edilecek binaların ısıtma enerjisi ihtiyacını hesaplama kurallarını, izin verilebilecek en yüksek ısı kaybı değerlerini ve hesaplama ile ilgili bilgilerin sunuş şeklini kapsar.

Mevcut binalar: Mevcut binaların tamamına veya bağımsız bölümlerinde yapılacak olan esaslı tamir, tadil ve eklemelerdeki uygulama yapılacak olan bölümler için bu standartta verilen ısıl geçirgenlik kat sayılarına (Ek A.3) eşit ya da daha küçük değerlerin sağlanması bakımından uyulmalıdır.

Standardın Uygulama Alanları; Konutlar, Yönetim binaları, İş ve hizmet binaları, Otel, motel ve lokantalar, Öğretim binaları, Tiyatro ve konser salonları, Kışlalar, Ceza ve tutuk evleri, Müze ve galeriler, Hava limanları, Hastaneler, Kapalı yüzme havuzları, İmalât ve atölye mahalleri, Genel kullanım amaçları dolayısıyla iç sıcaklıkları asgari 15°C olacak şekilde ısıtılan iş yerleri ile endüstri ve sanayi binalarıdır.

Isı yalıtım hesapları; TS 825 Standardı Isı Yalıtım Hesabı kuralları esas alınarak MMO ve İZODER’in hazırladığı “Isı Yalıtım Hesap Programı” ile “Makina Mühendisi”nce yapılmalıdır.

Hesaplama Detayları ve Sonuçları;

– Ön kabulle yalıtım malzemesi kalınlığı ve cinsi belirlenip tahkik yapılır. Şartlar gerçekleşmezse kalınlık veya malzeme cinsi değiştirilip tekrar hesaplanır.

– Isı yalıtım hesapları sadece ısı kayıpları için değil, aynı zamanda yoğuşma tahkikleri yönünden de incelenir. – Isı yalıtım hesapları sonrası yalıtım detayları mimari projeye işlenir.

– Ruhsat aşamasında Tesisat Projesinin eki olarak ilgili idareye sunulur.

– İskan aşamasında istenen Enerji Kimlik Belgesinin hesaplanmasına yardımcı olur.

Isı yalıtımı projesi ve hesap detaylarında aşağıdaki verilen bilgiler bulunmalıdır:

– Isı kayıpları, ısı kazançları, kazanç/kayıp oranı, kazanç kullanım faktörü, aylık ve yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacının büyüklükleri, bu standartta verilen “binanın özgül ısı kaybı” ve “yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı” çizelgelerindeki örneklerde olduğu gibi çizelgeler hâlinde verilmeli ve hesaplanan yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacının (Q), yıllık ısıtma enerjisi (Qı) sınır değerinden büyük olmadığı gösterilmelidir.

– Binanın ısı kaybeden yüzeylerindeki dış duvar, tavan ve taban/döşemelerde kullanılan malzemeler, bu malzemelerin eleman içindeki sıralanışı ve kalınlıkları, duvar, tavan ve taban/döşeme elemanlarının alanları ve “U” değerleri belirtilmelidir.

– Pencere sistemlerinde kullanılan cam ve çerçevenin tipi, bütün yönler için ayrı ayrı pencere alanları ve “U” değerleri ile çerçeve sistemi için gerekli olan hava değişim oranı (nh) belirtilmelidir. 72 TMH – 487 – 2015/4 – Duvar-pencere, duvar-tavan, taban/döşeme-duvar birleşim yerlerinin detayları çizimlerle gösterilmelidir.

– Havalandırma sistemi yapılacaksa tipi belirlenmeli, mekanik havalandırma söz konusu ise, hesaplamalar ve sonuçları belirtilmelidir.

– Binanın ısı kaybeden yüzeylerinde oluşabilecek yoğuşma, standartta belirtildiği şekilde incelenerek gerekli çizim ve hesaplamalar yapılmalıdır.

4.2. 5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu Yayın Tarihi: 18/4/2007

Amaç

Bu Kanunun amacı; enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılmasıdır.

Kapsam

Bu Kanun; enerjinin üretim, iletim, dağıtım ve tüketim aşamalarında, endüstriyel işletmelerde, binalarda, elektrik enerjisi üretim tesislerinde, iletim ve dağıtım şebekeleri ile ulaşımda enerji verimliğinin artırılmasına ve desteklenmesine, toplum genelinde enerji bilincinin geliştirilmesine, yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanılmasına yönelik uygulanacak usûl ve esasları kapsar.

Enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik önlemlerin uygulanması ile özellik veya görünümleri kabul edilemez derecede değişecek olan sanayi alanlarında işletme ve üretim faaliyetleri yürütülen, ibadet yeri olarak kullanılan, planlanan kullanım süresi iki yıldan az olan, yılın dört ayından daha az kullanılan, toplam kullanım alanı elli metrekarenin altında olan binalar, koruma altındaki bina veya anıtlar, tarımsal binalar ve atölyeleri, kapsamaz. Kanunun ısı yalıtımı bakımından önemli maddelerinden biri 16. Maddedir.

Madde 16.

“Kat maliklerinden birinin isteği üzerine ısı yalıtımı, ısıtma sisteminin yakıt dönüşümü ve ısıtma sisteminin merkezi sistemden ferdi sisteme veya ferdi sistemden merkezi sisteme dönüştürülmesi, kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karar üzerine yapılır.

Ancak toplam inşaat alanı ikibin metrekare ve üzeri olan binalarda merkezi ısıtma sisteminin ferdi ısıtma sistemine dönüştürülmesi, kat maliklerinin sayı ve arsa payı olarak oybirliği ile verecekleri karar üzerine yapılır. Bu konuda yapılacak ortak işlerin giderleri arsa payı oranına göre ödenir. Merkezi ısıtma sistemlerinde ısınma giderlerinin paylaştırılmasına ilişkin usûl ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

Isıtma sisteminin merkezi sistemden ferdi sisteme veya ferdi sistemden merkezi sisteme dönüştürülmesine karar verilmesi halinde, yönetim planının bu karara aykırı hükümleri değiştirilmiş sayılır.” Bu Kanun enerji verimliliği kapsamında; Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunu, hizmetlerin verilmesindeki yetkilendirmeleri, kamuoyunu bilinçlendirme ve eğitim konularını, desteklemeleri, kanunla ilgili yaptırımları ve cezaları barındırır.

4.3. Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği

İlk yayın tarihi:05.12.2008

Bu Yönetmeliğin amacı, binalarda enerjinin ve enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasına, enerji israfının önlenmesine ve çevrenin korunmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Yürürlüğe girdiği tarihten (05.12.2009) itibaren mevcut ve yeni binaları kapsar. Yeni bina yürürlük tarihinden sonra yapı ruhsatı alan binadır. Sanayi alanlarında üretim faaliyeti yürüten binalar, Kullanım ömrü 2 yıldan az olan binalar, Toplam kullanım alanı 50 m2’nin altında olan binalar, Isıtma ve soğutmasına ihtiyaç duyulmayan depo, ardiye, atölye vb. binaları kapsamaz.

 Binalarda ısı yalıtımı yapılması ile ilgili yönetmelikler sırası ile 08.05.2000 tarih ve 24043 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Binalarda Isı Yalıtım Yönetmeliği”, 09.10.2008 tarih ve 27019 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği” ve son olarak 05.12.2008 tarih ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği”dir. Isı Yalıtım Yönetmeliğinin yerini Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği (BEP) almıştır. Isı Yalıtım Yönetmeliğinin hükmü kalkmıştır.

Binalarda ısı yalıtımı yapılmasına dair zorunluluk 08.05.2000 tarihli “Binalarda Isı Yalıtım Yönetmeliği” ile başlamış olup 14.06.2000tarihine kadar inşaat ruhsatı alınmış özel binalarda ısı yalıtımı yapılmasına dair bir zorunluluk yoktur.

Binalarda enerji performansı yönetmeliği ilkeleri;

– Yeni bina tasarımında, mevcut binaların proje değişikliği gerektiren önemli tadilat* projelerinde, mekanik ve elektrik tesisat değişikliklerinde binanın özelliklerine göre bu Yönetmelikte öngörülen esaslar göz önüne alınır.

– Projeleri, BEP Yönetmeliğine uygun olmayan binalara, ilgili idare tarafından yapı ruhsatı verilmeyecek,

– BEP Yönetmeliğine uygun projesine göre uygulama yapılmayan binalara, ilgili idare tarafından yapı kullanım izin belgesi verilmeyecek,

– Yönetmeliğin uygulanmasında tereddüte düşülen hususlarda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yazılı görüşü alınacak.

– Yönetmelikte tanımlanmamış olan ve açıklık gereken hususlar hakkında, Türk Standartlarının güncel halleri, olmaması halinde ise, Avrupa Standartlarının güncel halleri kullanılacaktır,

* Önemli Tadilat: Binada cephe, mekanik ve elektrik tesisatı gibi enerji tüketimini etkileyen konularla ilgili toplam tadilat maliyetinin, binanın emlak vergisine esas değerinin % 25’ini aştığı tadilatları

Binalarda enerji performansı yönetmeliğinin, ısı yalıtımı ile ilgili bölümleri ağırlıklı 9. , 10. ve 11. maddeleridir. Bu maddeleri kısaca inceleyelim.

Madde 9.

– Binanın Yıllık Isıtma Enerjisi İhtiyacının TS 825 standardında belirtilen sınır değerden küçük olması gerekir.

– Bitişik nizam olarak yapılacak olan binaların ısıtma enerjisi ihtiyacı hesabı yapılırken, bitişik nizam tarafında kalan duvarlar da dış duvar gibi değerlendirilir.

– Duvar, döşeme, balkon, konsol, taban, tavan, çatı ve pencere/duvar birleşimleri ısı köprüsü oluşmayacak şekilde yalıtılacaktır.

– Binanın bağımsız bölümleri arasındaki duvar, taban ve tavan gibi yapı elemanlarında, R direnci en az 0,80 m2K/W olacak şekilde yalıtım uygulanır.

– Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda TS 825 standardına uyulacaktır.

– Yapı ve yalıtım malzemelerinin standarda uygunluğuna dikkat edilecektir.

Madde 10.

– TS 825 standardına uygun yetkili makine mühendisi tarafından “ısı yalıtımı projesi” hazırlanacak olup, yapı ruhsatı verilmesi aşamasında tesisat projeleri ile birlikte ilgili İdarelerce istenir.

Madde 11.

Binaların ısıtma, soğutma, havalandırma ve klima gibi enerji kullanımını etkileyen tesisatlarında kullanılan; borular, kollektörler ve bağlantı malzemeleri, vanalar, havalandırma ve iklimlendirme kanalları, sıhhi sıcak su üreticileri ve depolama üniteleri, yakıt depoları ve diğer mekanik tesisat ekipmanları, ısı köprüsüne yol açmayacak şekilde ve yüzey sıcaklığı ile iç ortam sıcaklığı arasında 5 C’den fazla fark ve yüzeyde yoğuşma olmayacak şekilde yalıtılır.

Binalarda enerji performansı yönetmeliği enerji kimlik belgesi düzenlenmesi;

Yönetmeliğe göre 01.01.2011 tarihinden önce ruhsat almış binalar mevcut bina, bu tarihten sonra ruhsat almış binalar yeni bina olarak adlandırılır. Yeni binalar ruhsat aşamasında ve iskan ruhsatı almadan önce enerji kimlik belgesini almak zorundadır. Mevcut binalar ise mayıs 2107 yılına kadar almak zorundadır. Mevcut binalara EKB ’lerini; Enerji Kimlik Belgesi Düzenlemeye yetkili kuruluşlardan (Danışmanlık Şirketleri), yeni binalar ise EKB Düzenlemeye yetkili uzmanlardan alabilir.

Kamuoyunda mevcut binaların Enerji Kimlik Belgesi almak için dış cephe yalıtım zorunluğu algısı oluşmuştur. Bu bir zorunluluk değildir. EKB hiçbir ısı yalıtımı olmayan binaya da düzenlenebilir. Bu durumda enerji sınıfı kötü çıkabilir. Bu tür binalar kiralamada, satışta tercih problemi yaşayacaktır.

Belgeyle ilgili bazı detaylara bakarsak;

– Enerji Kimlik Belgesi düzenleme tarihinden itibaren 10 yıl süre ile geçerlidir.

– Enerji Kimlik Belgesi, enerji kimlik belgesi vermeye yetkili kuruluş tarafından hazırlanır ve ilgili idarece onaylanır. Bu belge, yeni binalar için yapı kullanma izin belgesinin ayrılmaz bir parçasıdır.

– Enerji Kimlik Belgesinin bir nüshası bina sahibi, yöneticisi, yönetim kurulu ve/veya enerji yöneticisince muhafaza edilir, bir nüshası da bina girişinde rahatlıkla görülebilecek bir yerde asılı bulundurulur. TMH – 487 – 2015/4 75

– Enerji Kimlik Belgesi, binanın yıllık birincil enerji ihtiyacının değişmesine yönelik herhangi bir uygulama yapılması halinde, bu Yönetmeliğe uygun olacak şekilde bir yıl içinde yenilenir.

– Enerji Kimlik Belgesinin, binanın tamamı için hazırlanması şarttır. Ayrıca, isteğe bağlı olarak, kat mülkiyetine haiz her bir bağımsız bölüm veya farklı kullanım alanları için ayrı ayrı düzenlenebilir.

5. Sonuç

Yaşanabilir bir dünya için ısı yalıtımı vazgeçilmezdir. Aynı zamanda Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkelerin ekonomisi ve aile bütçelerinde enerji giderlerinin artması ısı yalıtımını zorunlu kılmaktadır.

Yalıtımla ilgili yapılan harcamaların 3-5 yıl içinde geri kazanılması, yalıtımın bina maliyetini en fazla %5 artırması, ilgili mevzuatların zorlamalarıyla, dünyada ve ülkemizde ısı yalıtımıyla ilgili çalışmaların daha da gelişeceği, Ar-Ge çalışmalarıyla mevcut ürünlerin geliştirilip, yeni ürünlerin bulunacağı kaçınılmazdır.

Isı Yalıtımı bir bütündür. Binanın sadece dış cephesini yalıtmakla yalıtım yapılmış sayılmaz. Isı yalıtımlı bir bina dış cephesi, çatısı, bodrum katı, penceresi, kapısı, mekanik tesisatı ve varsa havalandırma sistemlerinin ısı yalıtımıyla bir bütündür.

Dış Cephe Mantolama Yapılması – Kullanılan Malzemeler ile ilgili yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

 

Kaynak: TMH – 487 – 2015/4

Paylaşmak Güzeldir:


Cevap Bırakın